از خطيب لبيب آورده ، كه او بسند خود نقل كرده : كه جاحظ نماز نمىخواند . پس هر گاه جسارت و اقدام جاحظ رئيس اللام بر ترك صلاة ، كه اجماع أهل اسلام بر وجوب آن متحقق ، و ترك آن از افحش كبائر و اعظم جرائر است ، ثابت شد ، انتهاك ديگر محارم ، و ارتكاب ديگر عظائم را چه ذكر است . و از اسماعيل بن محمد صفار آورده : كه او از ابو العيناء نقل كرده كه او گفته : ما و جاحظ وضع كرديم حديث فدك را ، و از خطابى نقل فرموده كه او تصريح فرموده به آنكه جاحظ مغموص است در دين خود ، يعني مطعون است . و از أبو الفرج اصفهانى نقل كرده ، كه او تصريح كرده به آنكه جاحظ رمى كرده مىشد بزندقه ، و انشاد كرده ابو الفرج اصفهانى در رمي جاحظ بزندقه چند شعر را . ابن قتيبه نيز جاحظ را جرح و قدح نموده و از ابن قتيبه نقل كرده كه او در كتاب « اختلاف حديث » جاحظ را در زمره كسانى كه طاعن بر حديثند ذكر كرده ، و افاده كرده كه او مبالغه مىكند در تعظيم صغير تا كه عظيم شود ، و مبالغه مىنمايد در تصغير عظيم تا كه صغير شود ، و نيز افاده كرده كه جاحظ يك شيء را گاهى كامل مىكند ، و گاهى نقص آن مىنمايد . و اين اثبات قلت مبالات أو بصدق و ورع ، و انهماك او در غايت مجون و تهافت و تناقض است . و ابن قتيبه بر اين اجمال اكتفا نكرده شاهد آن بيان فرموده يعنى افاده كرده : كه مىيابي جاحظ را كه گاهى احتجاج مىكند براى عثمانيه بر رافضه ، و گاهى احتجاج مىكند براى زندقه بر أهل سنت ، و گاهى